 |
| Một hố magma trên biển. |
“Hố magma” - nơi dung nham phun lên thành cột qua các đứt gãy của vỏ trái đất - dường như không đứng yên một chỗ, mà đang trôi dạt khắp hành tinh chúng ta. Phát hiện này có thể xóa nhòa nhiều giả thuyết phổ biến trước đây về chuyển động của các mảng thạch quyển.
Trái đất được cấu tạo bởi 3 tầng chính: nhân ở trong cùng, giữa là lớp manti (dung nham nóng chảy) và ngoài cùng là vỏ trái đất. Lớp vỏ này không phải là một khối thống nhất, mà bao gồm các mảng khác nhau, được gọi là mảng thạch quyển, như mảng Âu -Á, mảng Ấn Độ Dương... Ranh giới giữa các mảng này thường là nơi phát sinh núi lửa, động đất.
Các nhà địa chất từng cho rằng các hố magma (chẳng hạn như chiếc đã tạo nên quần đảo Hawaii) nằm cố định một chỗ, trong khi các mảng thạch quyển trôi dạt phía trên chúng. Trong nhiều năm, họ đã sử dụng những hố magma này như là những “cột mốc” để đánh giá chuyển động tương đối của các mảng thạch quyển so với nhân trái đất.
Ví dụ điển hình là quần đảo Hawaii và láng giềng của nó - cụm núi ngầm Hoàng đế. Những hòn đảo này từng được coi là bia chuẩn để xác định hướng chuyển động của mảng thạch quyển tạo nên đáy Thái Bình Dương. Chúng được tạo thành khi hố magma phun trào lên trên mảng đáy này, tạo thành các đảo núi lửa.
Nhưng một nghiên cứu mới đây, do Robert Duncan và đồng nghiệp thuộc Đại học bang Oregon (Mỹ) thực hiện, đã cho thấy hố magma ở Hawaii có thể từng "chạy quanh".
Đi tìm bằng chứng
Khi dung nham nóng chảy tạo nên các hòn đảo bị nguội đi và hóa rắn, các khoáng chất trong đó sẽ xếp thẳng hàng với đường sức từ của trái đất, đánh dấu vị trí của chúng tại thời điểm đó.
Theo quy luật này, nhóm nghiên cứu đã đo đạc hướng xắp xếp của khoáng vật bị từ hóa trên các hòn đảo ở Hawaii. Nếu tất cả các đảo này đều được hình thành ở cùng vị trí, trên một hố magma cố định, thì các khoáng vật sẽ có cùng đặc điểm từ trường.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu lại cho thấy các khoáng vật xắp xếp theo nhiều hướng - bằng chứng của việc những hòn đảo này được hình thành ở vĩ độ khác nhau. Thì ra, "cột mốc" mà chúng ta đang đứng bên trên “có chân”, và nó có thể di chuyển vòng quanh. Mỗi lần tới một vị trí, nó lại phun lên một hòn đảo mới, hình thành chuỗi đảo.
Phát hiện này đã thách thức những giả thuyết trước đây về cách di chuyển của các mảng thạch quyển trong quá khứ. Chẳng hạn, khi lý giải về hiện tượng có một khúc ngoặt gấp trong chuỗi đảo Hawaii – Hoàng đế, các giả thuyết trước kia cho rằng đó là do mảng Thái Bình Dương đột ngột đổi hướng. Nhưng nay, ý kiến này bị bác bỏ. Thay vào đó, người ta cho rằng khúc ngoặt ấy là do hố magma "bẻ lái" sang một hướng khác. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn đang gây tranh cãi.
B.H. (theo NewSci)
Bài liên quan
- Phần mềm Tiết kiệm năng lượng
- Phần mềm Năng lượng mới
- Phần mềm Tiết kiệm điện
- Phần mềm Tiết kiệm năng lượng
- Phần mềm Năng lượng mới
- Phần mềm Tiết kiệm điện
- Phần mềm Nếp sống văn minh
- Phần mềm Dân số
- Phần mềm Bảo vệ động vật quý hiếm
- Phần mềm An toàn thực phẩm
- Phần mềm Ô nhiễm không khí
- Phần mềm Rác thải
- Phần mềm Ô nhiễm đất
- Phần mềm Nước sạch
- Phần mềm Tiếng ồn
- Phần mềm Cây xanh
- Phần mềm An toàn sức khỏe sinh sản
0 comments:
Post a Comment